Ο Δρ. Διονύσης Μπουντουβάς, Διευθύνων Σύµβουλος της COMBATT A.E., παρουσιάζει τον ρόλο της εταιρείας στην εναλλακτική διαχείριση συσσωρευτών, εξηγεί πώς αλλάζει το τοπίο µε την άνοδο των µπαταριών λιθίου, αναδεικνύει τις προκλήσεις της ιχνηλασιµότητας, της παραβατικότητας και της ψηφιοποίησης και σχολιάζει τον αντίκτυπο του νέου Κανονισµού ΕΕ 2023/1542 για παραγωγούς, εισαγωγείς και την ελληνική αγορά συνολικά.
Ποια είναι σήµερα η στρατηγική θέση της COMBATT στο πεδίο της διαχείρισης συσσωρευτών και µπαταριών στην Ελλάδα;
Η COMBATT αποτελεί σήμερα έναν σταθερό και αξιόπιστο πυλώνα στο πεδίο της εναλλακτικής διαχείρισης μπαταριών οχημάτων και βιομηχανίας. Από την ίδρυσή μας επιλέξαμε να πορευτούμε με τεκμηρίωση, διαφάνεια και συνέπεια. Το όραμά μας είναι να λειτουργούμε ως πρότυπη οργάνωση ευθύνης παραγωγού, προσφέροντας υψηλού επιπέδου υπηρεσίες στους συμβεβλημένους παραγωγούς και διασφαλίζοντας πλήρη συμμόρφωση με την ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία. Για εμάς, η ορθή περιβαλλοντική διαχείριση δεν είναι τυπική υποχρέωση – είναι ζήτημα ευθύνης, τεχνογνωσίας και καθημερινής πράξης.
Πώς έχει αλλάξει το αντικείµενό σας µε τη ραγδαία εξάπλωση των µπαταριών ιόντων λιθίου;
Η μετάβαση στις μπαταρίες ιόντων λιθίου αλλάζει ριζικά το τοπίο. Απαιτεί νέα πρωτόκολλα συλλογής, εξειδικευμένες διαδικασίες αποθήκευσης και ασφαλή μεταφορά. Ο ρόλος μας δεν περιορίζεται πια στις μπαταρίες μολύβδου–οξέος, επεκτείνεται στη δημιουργία πλαισίου που θα εξασφαλίζει την ορθή διαχείριση όλων των τεχνολογιών. Σε συνεργασία με το ΥΠΕΝ, τον ΕΟΑΝ και τον ευρωπαϊκό σύνδεσμο EUCOBAT, προσαρμόζουμε συνεχώς τα εργαλεία μας ώστε η Ελλάδα να είναι έτοιμη για την εποχή της ηλεκτροκίνησης.
Ποιες είναι οι βασικές προκλήσεις που αντιµετωπίζει σήµερα ένα Συλλογικό Σύστηµα Εναλλακτικής Διαχείρισης όπως η COMBATT;
Οι προκλήσεις είναι πολλές: από την ανάγκη για αξιόπιστα δεδομένα και ιχνηλασιμότητα, έως τη συλλογή σε απομακρυσμένες περιοχές όπου οι υποδομές είναι περιορισμένες. Παράλληλα, καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε την εισφοροδιαφυγή και την παραβατική διαχείριση του αποβλήτου που υπονομεύουν την επίσημη προσπάθεια. Η επιτυχία ενός ΣΣΕΔ απαιτεί διαρκή συνεργασία με την Πολιτεία και την αγορά, ενώ ο νέος Κανονισμός ΕΕ 2023/1542 θέτει επιπλέον προκλήσεις, αλλά και ευκαιρίες για μετεξέλιξη και αναβάθμιση του τομέα.
Ποια είναι τα οφέλη για τη χώρα και τη βιοµηχανία από τη λειτουργία ενός εθνικού συστήµατος συλλογής και ανακύκλωσης;
Ένα εθνικό σύστημα, όπως η COMBATT, εξασφαλίζει ότι οι χρησιμοποιημένες μπαταρίες συλλέγονται και διαχειρίζονται με ασφάλεια, νομιμότητα και περιβαλλοντική υπευθυνότητα. Δημιουργεί σταθερό πλαίσιο λειτουργίας, ενισχύει την εγχώρια βιομηχανία και συμβάλλει στη δημιουργία θέσεων εργασίας. Για τους παραγωγούς και εισαγωγείς προσφέρει σαφές πλαίσιο συμμόρφωσης, ενώ για τη χώρα ενισχύει την κυκλική οικονομία και συμβάλλει στην ορθότερη διαχείριση των αποβλήτων και των πρώτων ύλών. Η COMBATT αποδεικνύει στην πράξη ότι η περιβαλλοντική ευθύνη μπορεί να είναι μοχλός ανάπτυξης.
Τι αλλάζει πρακτικά µε την εφαρµογή του νέου ευρωπαϊκού κανονισµού για τις µπαταρίες;
Ο νέος Κανονισμός εισάγει μια ολιστική προσέγγιση βασισμένη στις αρχές της κυκλικής οικονομίας: ευθύνη σε όλο τον κύκλο ζωής της μπαταρίας – από τον σχεδιασμό, τις πρώτες ύλες και την παραγωγή του νέου προϊόντος , έως τη συλλογή και την ανακύκλωση του απόβλητου. Απαιτεί νέα επίπεδα ιχνηλασιμότητας και ποιοτικών δεδομένων, αυστηρότερες προδιαγραφές και αυξημένους στόχους ανάκτησης. Πρόκειται για ένα μεγάλο βήμα προόδου, που θα αναβαθμίσει συνολικά την αγορά.
Σε ποια σηµεία η ελληνική αγορά δεν είναι ακόµη έτοιµη να συµµορφωθεί;
Η Ελλάδα έχει κάνει πρόοδο αλλά απαιτείται περαιτέρω θεσμική προσαρμογή, ενίσχυση στην τεχνική εκπαίδευση καθώς και ανάπτυξη πληροφοριακών συστημάτων για την προώθηση της απαραίτητης ψηφιοποίησης των διαδικασιών. Η συνεργασία μεταξύ παραγωγών, εισαγωγέων και ΣΣΕΔ πρέπει να γίνει πιο συστηματική. Η COMBATT επενδύει ήδη σε αυτά τα πεδία, ώστε η προσαρμογή να γίνει ομαλά και χωρίς αιφνιδιασμούς.
Πώς θα επηρεαστούν οι εισαγωγείς και οι παραγωγοί µπαταριών;
Θα επηρεαστούν θετικά, αν προετοιμαστούν έγκαιρα και ουσιαστικά. Ο Κανονισμός θέτει υψηλές προδιαγραφές και υποστηρίζει τον εξορθολογισμό της αγοράς μπαταριών. Οι επιχειρήσεις που επενδύουν στη βιωσιμότητα θα ενισχύσουν τη θέση τους.
Η COMBATT είναι δίπλα στους παραγωγούς με τεχνική υποστήριξη και καθοδήγηση.
Το ψηφιακό διαβατήριο µπαταριών είναι µια από τις σηµαντικότερες καινοτοµίες του κανονισµού. Πώς θα λειτουργήσει;
Κάθε μπαταρία θα συνοδεύεται από ένα ψηφιακό προφίλ που θα περιλαμβάνει πληροφορίες για τη σύνθεση, την προέλευση και τη διαχείρισή της. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται πλήρης ιχνηλασιμότητα και διαφάνεια σε όλες τις φάσεις του κύκλου ζωής των μπαταριών.
Πόσο ώριµο είναι το θεσµικό και τεχνικό περιβάλλον για την εφαρµογή του στην Ελλάδα;
Βρισκόμαστε σε φάση ωρίμανσης. Υπάρχει πρόοδος, αλλά απαιτείται περαιτέρω ψηφιοποίηση και καλύτερος συντονισμός των αρμόδιων φορέων. Η COMBATT προετοιμάζεται και επενδύει στην ψηφιοποίηση ώστε να είναι έτοιμη να υποστηρίξει αυτή την σημαντική εξέλιξη στη λειτουργία της αγοράς.
Ποιοι είναι οι κυριότεροι κίνδυνοι στη διαχείριση µπαταριών λιθίου και ποιες διαδικασίες προτείνετε για την ασφάλεια συλλογής και αποθήκευσης;
Οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι αφορούν τη θερμική αστάθεια και την πιθανότητα ανάφλεξης. Η ασφάλεια εξασφαλίζεται με σωστή αποθήκευση και εφαρμογή ορθών πρακτικών ελέγχου, σήμανσης και συσκευασίας. Η COMBATT παρέχει σαφείς οδηγίες και πρότυπα στους συνεργάτες της, γιατί η πρόληψη είναι πάντα το πιο αποτελεσματικό μέσο προστασίας.
Τι πρέπει να γνωρίζει ένας επαγγελµατίας συνεργείου για την ορθή διαχείριση χρησιµοποιηµένων µπαταριών;
Τα συνεργεία είναι οι άνθρωποι της πρώτης γραμμής. Ο επαγγελματίας πρέπει να γνωρίζει τις βασικές αρχές ασφαλούς προσωρινής αποθήκευσης και να συνεργάζεται μόνο με αδειοδοτημένους συλλέκτες. Η COMBATT οργανώνει ενημερωτικές δράσεις για να υποστηρίξει τα συνεργεία που αποτελούν τη βάση της ορθής διαχείρισης.
Πόσο κρίσιµη είναι η εκπαίδευση του προσωπικού σε θέµατα πυροπροστασίας και χειρισµού;
Απολύτως κρίσιμη. Δεν υπάρχει ασφάλεια χωρίς γνώση. Η COMBATT επενδύει διαρκώς στην εκπαίδευση των συνεργατών, γιατί γνωρίζουμε ότι μια μικρή αμέλεια μπορεί να έχει μεγάλες συνέπειες. Η εκπαίδευση δεν είναι τυπική διαδικασία, είναι ασπίδα για το περιβάλλον και για τους ίδιους τους εργαζόμενους.
Υπάρχουν ελλείψεις σε υποδοµές ή νοµοθετικά κενά που πρέπει να καλυφθούν;
Ναι, υπάρχουν ακόμη κενά που πρέπει να αντιμετωπιστούν αν θέλουμε να περάσουμε ουσιαστικά στην επόμενη εποχή της διαχείρισης μπαταριών. Οι υποδομές που διαθέτουμε έχουν σχεδιαστεί κυρίως για μπαταρίες μολύβδου-οξέος. Τώρα, με την ορμητική είσοδο στην αγορά των συσσωρευτών λιθίου και την ηλεκτροκίνηση, χρειαζόμαστε διαφορετικές εγκαταστάσεις, νέες προδιαγραφές ασφαλείας, προσωπικό με εξειδικευμένη εκπαίδευση και ξεκάθαρο πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ πολιτείας, ΣΣΕΔ και αγοράς.
Πώς συνδέεται η ανάπτυξη της ηλεκτροκίνησης µε τις πολιτικές ανακύκλωσης µπαταριών;
Η ηλεκτροκίνηση βασίζεται στις μπαταρίες και αποτελεί σημαντικό πυλώνα της βιώσιμης ανάπτυξης που με τη σειρά της βασίζεται στις αρχές της κυκλικής οικονομίας. Χωρίς την ορθή διαχείριση και την αποτελεσματική ανακύκλωση των αποβλήτων μπαταριών, η εφαρμογή της κυκλικής οικονομίας δεν μπορεί να ολοκληρωθεί.
Πιστεύετε ότι η ελληνική αγορά ηλεκτρικών οχηµάτων αναπτύσσεται µε ρυθµούς που επιτρέπουν ασφαλή και βιώσιµη διαχείριση;
Η ανάπτυξη είναι γρήγορη και θα πρέπει όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να μεριμνήσουν ώστε να μην καταστεί ανεξέλεγκτη. Το ζητούμενο είναι να οργανωθεί εγκαίρως το δίκτυο συλλογής και να ενισχυθεί η ενημέρωση των επαγγελματιών και των πολιτών. Η COMBATT εργάζεται ακριβώς προς αυτή την κατεύθυνση.
Ποιος είναι ο ρόλος της επαναχρησιµοποίησης (second life) µπαταριών στην κυκλική οικονοµία;
Η επαναχρησιμοποίηση είναι κρίσιμος κρίκος της κυκλικής οικονομίας. Οι μπαταρίες μπορούν και πρέπει να έχουν μια δεύτερη ζωή. Αυτό όμως πρέπει να υλοποιηθεί με κανόνες που θα εξασφαλίζουν την τήρηση υψηλών τεχνικών προδιαγραφών και ορθών πρακτικών για την ομαλή λειτουργία της αγοράς. Στην COMBATT παρακολουθούμε τις εξελίξεις και εργαζόμαστε συστηματικά προς αυτή την κατεύθυνση.
Πόσο ενηµερωµένοι είναι σήµερα οι πολίτες και οι επαγγελµατίες για τη σωστή διαχείριση µπαταριών;
Η ενημέρωση έχει βελτιωθεί, αλλά υπάρχει ακόμη δρόμος. Πολλοί επαγγελματίες δεν γνωρίζουν πλήρως τις διαδικασίες και αρκετοί πολίτες απλώς “δεν ξέρουν πού να πάνε”. Γι’ αυτό η ενημέρωση και η εκπαίδευση παραμένουν προτεραιότητα για εμάς.
Πώς σκοπεύει η COMBATT να ενισχύσει την επικοινωνία και την ευαισθητοποίηση του κοινού;
Επενδύουμε σε στοχευμένες ενημερωτικές δράσεις, καθώς και σε συνεργασία με περιβαλλοντικούς φορείς και οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης.
Θέλουµε να φτάσει το µήνυµα παντού: η συµβολή όλων µετράει. Η ενηµέρωση δεν είναι διαφηµιστική ενέργεια, είναι πράξη περιβαλλοντικής ευθύνης.
